Linux’ta program kurmak windowstaki gibi bir setup.exe yi çalıştırma şeklinde değildir.Çeşitli yöntemler vardır en yaygın yöntem bir paket yöneticisi kullanmak.
Paket yöneticisi adını kurduğu paketlerden alır.Linux dağıtımları genelde kendi paket sistemleri ile ya da kalitesi kanıtlanmış paket yöneticileri ile gelir.Paket tiplerinin en yaygınları RPM,DEB ve Tar.Gz dir.RPM SUSE ve RedHat’ın varsayılan paket tipidir,DEB Debianın ve Tar.Gz fazla bilmiyorum ama Slackware’in.
Paketlerin derinlemesine incelersek onalrın aslında sıkıştırılmış dosyalar olduklarını öğreniriz,yani gz ya da zip gibi bir formatla sıkıştırılmış dosyalardır ve içlerinde genel olarak binary formda direkt çalıştırmaya hazır (yani önceden derlenmiş dosyalar) vardır,ayrıca bu binary dosyaların yanında bu dosyanın gereklilikleri ve adı gibi paket yöneticisinin paketi kurarken gerek duyacağı bilgileri taşıyan diğer dosyalar vardır.
Paket yöneticisi paketi açar ve içerisindeki bilgi dosyasındaki yönergelere göre kurulması gereken diğer kütüphane ya da programları kurar ya da siler , tabi bunu yaparken kullanıcıyı önceden uyarır ki daha sonradan sorun yaratmasın.
Linuxta program kurmanın diğer yöntemi ise kaynak koddan yapılan kurulumlardır.İnternetten bulduğunuz bir kaynak kodu kurmak istiyorsanız izlemeniz gereken yöntem yüksek ihtimalle aynıdır : Önce ./configure ile Makefile adı verilen dosyanın yaratılmasını sağlamak,daha sonra make ile derlemeyi gerçekleştirmek ve son olarak make install diyerek derleme sonucunda çıkan binary dosyaları gerekli yerlere kopyalanmasını sağlamak son komutu verirken genelde root olmanız gerekir çünkü kopyalama yapılan klasörler genelde /usr/local /usr/share gibi klasörlerdir ve bu klasörlerin yazma erişimi sadece root ve grubuna açıktır.
./configure
make
make install
bu 3 ü bir standart gibidir.Bazen direkt make demeniz yetebilir bunu bulduğunuz kaynak kodunun olduğu klasörün içinden anlayabilirsiniz.
Kaynak kodundan derleme işlemi parametize edilebilir yani isterseni make install sonucunda binary dosyaların kopyalanacağı klasörü seçebilirsiniz bunun için ilk komutu ./configure prefix=/kopyalama/yapilacak/klasor/yolu komutu ile değiştirin,eğer binary dosyaları bir yere kopyalamak istemiyorsanız ./configure ve make dedikten sonra kaynak kodun olduğu klasörün içinde genelde src içinde binary dosyalar yer alır bunları alıp istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
Son olarak paketleri kurmak için sisteminizdeki ana paket tipini öğrenip bunu kullanan araç hakkında döküman okumanız yeterlidir,kaynak koddan kurulum yapmak için ise sisteminizde gcc kurulu olmalıdır,ayrıca automake ve autotools isimli araçalrında kurulu olması gereklidir.Tabi kurmaya çalıştığınız programların istediği kütüphanelerde olmalı ki kurulum yapılabilsin.
Kategorisi: Linux
yazılar güzel ama bn daha acemiyim program kurmayı ögrenmek istiyom ama nasıl yapcagımı ve ya nerdn başlıcam bilmiyom biraz bilgiverirmisiniz
Bu yazıda anlattığım konular hep kaynak kodundan program kurma ile ilgili eğer Pardus kullanıyorsan paket yöneticisi programı pisi yi kullanabilirsin, Debianda synaptic var. Kullanımları çok kolay çalıştırdığın zaman anlarsın zaten.
Eğer kaynak kodundan kurmayı daha iyi anlamak istiyorsa sana adım adım bir program kurmayı anlatayım daha iyi anlarsın.
http://www.sourceforge.net ten bulduğum netcat isimli programı kurmayı göstereyim.
http://kent.dl.sourceforge.net/sourceforge/netcat/netcat-0.7.1.tar.gz adresindeki netcat kaynak kodu paketini indir ve paketi bir paket yöneticisi ile açarak herhangi bir yere içindekileri boşalt. Örneğin ev dizininde programlar adlı bir klasör yarat ve netcat paketinden çıkan dosyaları oraya boşalt. Paket yöneticisi olarak “ark” ya da “file roller” programlarını kullanabilirsin.
Bir terminal (konsol) açıp “cd /gecilmek istenen dizin” komutu ile netcat paketini boşalttığın dizine geçiş yap. netcat dizini içine girdiğin zaman içerisinde “INSTALL”, “README”, “configure” … gibi dosyalar göreceksin.
Terminalde “./configure” komutunu vererek derleme işlemi için gerekli bütün kütüphanelerin olup olmadığını kontrol ettirmen gerekli, “./configure” kütüphanelerin var olup olmadığını kontrol ettikten sonra ayrıca make işlemi için gerekli olan “makefile” adı verilen dosyaları da oluşturuyor ya da güncelliyor çünkü gerekli kütüphaneler her sistemde aynı dizinlerde yer almayabiliyor, yani C kütüphanesi mesela bazı linux sistemler /usr/lib altında iken bazılarında /lib altında yer alıyor vs.
configure adımında eğer hata çıkmazsa “make” komutu vererek programın oluşturulmasını sağlarız. “make” komutu ile kaynak kodları tek tek derlenip en sonda birleştiriliyorlar ve bir çalıştırılabilir dosya oluşturuluyor. “make” adımında hata olmazsa netcat dizini içindeki src klasörü içine bakarsan netcat adında çalıştırılabilir bir dosya göreceksin ve bir sürü sonu “.o” ile biten dosyalar. “.o” ile biten dosyalar kaynak kodların derlenmesinden sonra ortaya çıkan C nesne dosyaları en sonda bu dosyalar program için gerekli kütüphaneler ile birleştirilerek “netcat” adlı çalıştırılabilir dosyayı oluşturuyorlar.
“make” adımında elde ettiğin “netcat” programı kullanılabilir haldedir, “chmod +x netcat” komutu ile çalıştırılabilirlik özelliğini ayarlarsan, terminalde “./netcat” yazdığın zaman program çalışacaktır.
eğer bu programı sistemine kurmak istiyorsan ,yani programın /usr/bin gibi bir klasöre kurulmasını istiyorsan son adımı gerçekleştirmen gerekli.
son adım “make install” adımı bu adımda netcat dizini içinde iken “make install” komutunu verirsen “src” dizini içinde oluşmuş olan netcat programı src içindeki “makefile” dosyasında hangi dizin yazıyorsa o dizine “kopyalanır”, yani kurmak demek aslında “make” ile oluşturulan programların sistemdeki ana dizinlerden birine “/usr/bin”, “/usr/share/bin” kopyalanmasıdır.
Netcat en basit kurulum örneği idi, tahminimce hiç hata almadan derlemeyi tamamlarsın çünkü netcat için gerekli olan kütüphane C kütüphanesi ve o da varsayılan olarak geliyor.
Çok güzel bir linux bilgin varüstad ellerine ve bilgine sağlık
tamam program yüklemeyi başardım fakat benim bir dergi cd’sinden yüklemem gerekiyor bunun için hangi adresi gösterecem.(acemiyim)
Dergi Cd’si ile gelen programlar hangi dağıtım için biliyormusun ? Mesela PARDUS mu ?
Aslında hepsinden önce kurmak istediğin programın bulunacağı paketi bulabildin mi ? Eğer bulduysan programı kurma yolunda büyük bir adım atarsın.
Eğer paketi CD den bulduysan sabit diskinde uygun bir dizine kopyala paketi. Bundan sonra paketin uzantısına göre kurma şeklini belirlemek olacak. Mesela paket pisi paketi ise yani Pardus’un paketi ise Pardusun paket yöneticis ile kurman gerekli (pardus ile hiç çalışmadığım için o konuda bişey diyemiyorum) pisi paketini kurmak için Pardusun sayfasında wiki sayfaları var orada her şey ayrıntılı şekilde anlatılıyor , eğer paket .deb uzantılı ise Debian ya da Ubuntu paketidir.
Deb paketlerini kurmak için konsolda paketin olduğu dizine geç ve “dpkg -i paket_adi” komutunu ver, eğer kurmak istediğin programın bağımlılığı yok ise program sorunsuz kurulur (herşeyi paket yöneticisi yapar), eğer bağımlılık var ise uyarı verecektir ve gerekli diğer paketleri internetten indirip kurayım mı diye soracaktır ki bu aşama da yes cevabı ile kurulumu tamamlarsın.
Eğer paket uzantısı rpm ise “rpm -i paket_adi” şeklinde kuruluyor.
Son bir not geçeyim, bir “paket” içerisinde programın kendisini, programın kurulması için gerekli bilgileri barındıran dosyadır (mesela paket.pisi dosyası) ve o paketi dosya tipine göre farklı yükleme araçları açar ve kurar. Paketin uzantısı bize paketi kuracak aracı bulmamızda yardımcı olur. (google da vs de ararken).
çok hoş
bana paket yöneticileri ile ayrıntılı bilgi alabileceğim adres söyleyebilir misiniz??aralarındaki farkları avantajları öğrenmek istiyorum..
umarım ingilizce sorunun yoktur : http://lwn.net/Articles/50687/ adresi tam aradığın karşılaştırmaları içeriyor, ama 2003 tarihinden kalma tam anlamıyla bir kaşılaştırma sayılmaz.
ayrıca Pardus’un paket yöneticisi Pisi için link : http://tr.pardus-wiki.org/Pardus:Pisi_CLI_Kullan%C4%B1m%C4%B1
Anlatım gerçekten harika;ancak daha acemiyim program kurmayı ögrenmek istiyom ama nasıl yapcagımı ve ya nerdn başlıcam bilmiyom biraz bilgiverirmisiniz…
program kurmayı öğrenmek istiyorsanız yapmanız gereken çok basit, bir tane en ufak boyutlu programı alıp kurmayı denemek. yukarıda anlattığım netcat programını kurmak çok kolay çünkü C temel kütüphanelerinden başka kütüphaneye ihtiyaç duymuyor böylece sorun çıkmadan kurulum yapabilirsiniz.
bu şekilde kurulum yaparken yukarıda anlattığım her adımı yaptıktan sonra kodların olduğu klasörlere bakın neler değişmiş diye bunlar size bir bilgi verebilir. mesela ./make dedikten sonra genelde src içinde bir çalıştırılabilir dosya oluşur. “make install” un yaptığı işlemlerden biri o çalıştırılabilir dosyayı /usr/local/bin vs gibi belirli bir dizine kopyalamak.
işte bu şekilde yani kendiniz yaparak program kurmayı öğreneceksiniz. kolay gelsin.
arkadaslar biri bunun lurlumunu resimli oarakm anlatabilr mii acaba bende acem,y,m l,nux kurdum fedora 9.0 final ama program kuramıyorum yardım ederseniz sevinirim bu kodları nereye yazacam …
Merhaba kodlar ile kastettiğini “./configure” vs ise bunlar terminal ya da konsol olarak adlandırılan programa yazılıyor. Terminal ya da konsol, komut girebildiğin dos benzeri programdır.
pardus’a ocs(office cominication server) adlı programı kurmam lazım fakat pardus ta paketi yok bunu başka türlü nasıl kurabilirim bilgilendirirseniz sevinirim
Acemi agzı ile..
pardus’a ocs(office cominication server) adlı programı kurmam lazım fakat pardus ta paketi yok bunu başka türlü nasıl kurabilirim bilgilendirirseniz sevinirim
bu office communication server windows programı mı ? Eğer öyle ise linuxa kurulum gerçekleştirmeniz imkansız gibi bişey çünkü windows programları birbirine çok bağlı oluyor (kurmak için wine adlı programı tavsiye edecektim ama az önceki nedenden dolayı olmaz).
Eğer illa linux üzerinde çalışsın istiyorsanız http://www.virtualbox.org sitesindeki virtual machine (sanal makine yazılımı) üzerine windows kurup onun içinden çalıştırabilirsiniz. En mantıklı yapılacak iş odur.
Kolay gelsin.